Kendi dilinde düşünmek

Yurt dışında yaşayan ve koçluk alan bir yöneticiyle çalışırken dilinin konuya göre değiştiğini fark ettim.

Ailesinden ya da geçmişinden söz ederken Türkçe konuşuyordu. Bugünkü iş ortamını anlatmaya başladığında İngilizce kelimeler cümlelerin içine kendiliğinden yerleşiyordu. Bazı iş deneyimlerini bütünüyle İngilizce anlatmak ona daha doğal geliyordu.

Bu geçişlerin her biri çok akıcıydı. Sanki hayatının bazı bölümleri Türkçe, bazı bölümleri İngilizce kaydedilmişti.

O görüşmeden sonra dil ile düşünce arasındaki ilişki üzerine daha fazla düşünmeye başladım. Bir konuyu hangi dilde anlattığımız, o konuya nasıl yaklaştığımızı da etkileyebilir miydi?

Bazı anılar bir dille birlikte geliyor

Viorica Marian ve Ulric Neisser, Rusça ve İngilizce konuşan kişilerle yaptıkları araştırmada dilin kişisel anıları hatırlama üzerindeki etkisini incelemiş.

Katılımcılarla Rusça görüşüldüğünde, hayatlarının Rusça konuşulan dönemlerinden daha fazla anı hatırlamışlar. İngilizce yapılan görüşmelerde ise İngilizce konuşulan dönemlere ait anılar daha kolay gelmiş.

Araştırma, dilin hatırlama sırasında bir tür bağlam oluşturabildiğini gösteriyor. Bir anının yaşandığı sırada kullanılan dille onu hatırlamaya çalıştığımız dil örtüştüğünde, o anıya ulaşmak kolaylaşabiliyor.

Bu, her anının tek bir dile ait olduğu anlamına gelmiyor. Yine de bazı kelimelerin bizi belirli bir döneme veya ilişkiye daha hızlı götürdüğünü kendi hayatımızda da fark edebiliriz.

Çocukluğunuzu düşündüğünüzde zihninize hangi dilde cümleler geliyor? Ailenizden birinin sesini hatırladığınızda onu hangi dilde duyuyorsunuz?

Bazen dil, hatırladığımız şeyin yanında nasıl hatırladığımızı da etkiliyor.

İş hayatının da kendi dili var

Yurt dışında çalışan bir yönetici için iş hayatının dili çoğu zaman yaşadığı ülkenin dili ya da İngilizce oluyor. Toplantılar o dilde yapılıyor. Sunumlar ve geri bildirim görüşmeleri de aynı dilde ilerliyor.

Bir süre sonra işle ilgili bazı kavramlar zihinde doğrudan o dilde oluşmaya başlayabiliyor. Ana dilindeki karşılığı bilinse bile aynı anlamı taşımıyormuş gibi gelebiliyor.

Yine de iş hayatında sürekli kullandığımız dil, yaşadığımız bir konuyla aramıza belli bir mesafe koyabilir. Son derece önemli bir kariyer kararını, alıştığımız profesyonel ifadelerle anlatırken meselenin bize dokunan tarafını geride bırakabiliriz.

Aynı konuyu Türkçe anlatmaya başladığımızda başka kelimeler gelebilir. Cümlenin tonu değişebilir. Daha önce fark etmediğimiz bir duygu kendini gösterebilir.

İki dil arasında yaşayabilmenin değerli taraflarından biri de burada ortaya çıkıyor. Aynı konuya başka bir dilde baktığımızda düşüncemizin nasıl değiştiğini fark edebiliriz.

Koçluk görüşmesinde hangi dil konuşulur?

Yurt dışında yaşayan Türk yöneticilerle yaptığım koçluk görüşmeleri çoğunlukla Türkçe ilerliyor. Bununla birlikte iş hayatına ait bazı ifadeler İngilizce geliyor. Bazen koçluk alan kişi bir deneyimini anlatırken bütünüyle İngilizceye geçiyor.

Hangi kelimenin hangi dilde geldiği de düşünme sürecinin bir parçası olabilir. Bir konuyu İngilizce anlatırken daha mesafeli, Türkçe anlatırken daha duygulu olduğunuzu fark edebilirsiniz. Bunun tersi de yaşanabilir.

Önemli olan dillerden birini seçmekten çok, dil değiştiğinde sizde neyin değiştiğine bakmak.

Kendinize sorabileceğiniz sorular

• İş hayatımla ilgili konuları en çok hangi dilde düşünüyorum?
• Önemli bir kararı diğer dilde düşündüğümde bakışım değişiyor mu?
• Hangi konularda mesafeye ihtiyaç duyuyorum?

İki dil arasında yaşamak, aynı konuya birden fazla yerden bakma imkânı sunabilir. Bazen bir dil bizi deneyimin içine yaklaştırır. Diğeri biraz geri çekilip bakmamıza yardımcı olur.

Hangi dilin ne zaman iyi geldiğini fark etmek, kendi düşünme biçimimizi daha yakından tanımanın bir yolu olabilir.

İlgili sayfa: Yurt dışındaki yöneticiler için koçluk